OBESITAS herbekeken: voorbij cijfers en centimeters

Nieuwe definitie voor obesitas, praktische criteria en een nodige nuance

Obesitas.Een woord dat we elke dag horen, gebruiken en beoordelen — vaak sneller dan we beseffen.Maar wat bedoelen we daar vandaag eigenlijk nog mee?

In 2025 publiceerde een internationale expertencommissie onder leiding van Rubino et al. een belangrijke consensus in The Lancet Diabetes & Endocrinology. Hun conclusie?

Het klassieke denken over obesitas is toe aan een update.

En eerlijk: die kwam geen moment te vroeg.

Hoe werd obesitas vroeger beoordeeld?

Lange tijd werd obesitas bijna exclusief beoordeeld op basis van BMI. Een rekensommetje van gewicht en lengte dat moest bepalen of iemand “gezond”, “te zwaar” of “obees” was.

Dat leidde tot een aantal problemen:

• lichamen werden herleid tot één cijfer

• spiermassa, vetverdeling en metabole gezondheid bleven onderbelicht

• mensen met een hogere BMI werden automatisch als ongezond bestempeld

• en het idee bleef hangen dat obesitas vooral een kwestie was van te veel eten of te weinig discipline

Kort gezegd: het lichaam werd beoordeeld, maar niet begrepen.

Het nieuwe voorstel voor obesitas: meer nuance, meer realiteit, maar zeker nog niet perfect!

De nieuwe consensus gooit het over een andere boeg.Obesitas wordt voortaan gedefinieerd als:

Een toestand gekenmerkt door een overmatige vetophoping, met of zonder afwijkingen in de verdeling of functie van het vetweefsel, met multifactorieel bepaalde oorzaken die nog niet volledig begrepen zijn.

Dat klinkt technisch — maar de boodschap is revolutionair simpel:

Obesitas is geen gedragsfout, maar een complex, chronisch en biologisch bepaald ziekteproces.

Het wordt beïnvloed door:

• genetica

• omgeving

• voeding

• stress en slaap

• hormonale factoren

• en socio-economische context

Geen zwart-witverhaal meer. Eindelijk.

Echter is hier nuance nodig!! Want er bestaat zoiets als Metabool Gezonde Obesitas (MHO) die véél te weinig aan bod komt als je het mij vraagt. En neen dit is niet om obesitas te promoten, maar wel om het hokjesdenken eruit te krijgen en het oordelend kijken naar iemand met een grotere lichaamsomvang de wereld uit te helpen. Meer over deze nuance lees je verderop.

Hoe wordt obesitas nu beoordeeld?

1. Meer dan alleen BMI

De BMI blijft bestaan, maar niet langer als enige maatstaf.Naast BMI wordt minstens één extra antropometrische meting aanbevolen:

Tailleomtrek

• ≥ 102 cm bij mannen

• ≥ 88 cm bij vrouwen

Taille-heupverhouding

• ≥ 0,9 bij mannen

• ≥ 0,85 bij vrouwen

Taille-lengteverhouding

• ≥ 0,5 (voor iedereen)

Wordt BMI niet gebruikt? Dan moeten minstens twee van deze maten verhoogd zijn om te spreken van overmatige vetopstapeling. Weer opnieuw is hier ook nuance nodig - zie verderop!

2. Lichaamssamenstelling

Waar mogelijk kan vetmassa nauwkeuriger bepaald worden via technieken zoals een DEXA-scan.Praktisch minder toegankelijk, maar wel accurater.

Bij een BMI ≥ 40 kg/m² is de boodschap duidelijk: extra metingen zijn niet nodig — er is sprake van overmatig lichaamsvet. En weer opnieuw is ook hier nuance nodig!

Obesitas en BMI, hoe zit het daarmee?

Voor mij persoonlijk? BMI zegt te weinig om er veel waarde aan te hechten.

In mijn vorige blogpost leg ik uit waarom dit cijfer volgens mij geen eerlijke weerspiegeling is van gezondheid.

Mijn cruciale nuance: metabool gezond(e obesitas/) overgewicht

En hier wil ik als voedingstherapeute even blijven staan.

Niet elk lichaam met meer vetmassa is automatisch ziek. Er bestaat zoiets als metabool gezond overgewicht (MHO).

Wanneer vetweefsel:

• goed doorbloed is

• flexibel blijft

• en zijn opslagfunctie kan vervullen

kan het zelfs beschermend werken.

Metabole problemen ontstaan vooral wanneer vetweefsel:

• slecht doorbloed raakt

• ontstekingsbevorderend wordt

• zijn opslagcapaciteit overschrijdt

Dan zien we:

• ectopische vetopslag (lever, spieren, pancreas)

• stijgende bloedsuikerwaarden

• verstoring van het lipidenmetabolisme

Bij metabool gezond overgewicht blijven net:

• bloedsuiker stabiel

• bloeddruk normaal

• lipidenprofiel gunstig

• ontstekingsmarkers laag

De echte vraag is dus niet alleen:“Hoeveel vet is er?”maar vooral:“Hoe functioneert dit vetweefsel?”

Mijn voorstel: focus op gezondheid in plaats van op gewicht

Waarom deze nuance bij obesitas zo belangrijk is

Ook met nieuwe criteria blijven lichaamsmetingen indirecte gezondheidsindicatoren.Ze zeggen iets over hoeveelheid en verdeling — maar minder over functie.

Voor de praktijk betekent dit dat:

• antropometrie altijd samen bekeken moet worden met metabole parameters

• leefstijl, stress, slaap, hormonen en levensfase essentieel zijn

• niet elk lichaam met overgewicht automatisch gemedicaliseerd moet worden

Deze nuance helpt om:

• onnodige schuld en schaamte te vermijden

• medicalisering te beperken waar ze niet nodig is

• én tijdig in te grijpen bij wie wel risico loopt

Mijn visie: gezondheid eerst, gewicht volgt (indien het hoger ligt dan jouw gezonde gewicht)

Je bent meer dan welkom bij mij met een wens om gewicht te verliezen — ook al werk ik zonder weegschaal.

De vraag die ik altijd stel is:👉 Waarom wil je dat gewicht verliezen?

• Wil je je beter in je vel voelen?

• Meer energie?

• Meer rust rond eten?

• Meer vertrouwen in je lichaam?

Dat zoeken we samen uit.

In mijn praktijk ligt de focus op gezondheid, niet op snelle cijfers.Geen crashdiëten — want we weten intussen allemaal dat die:

• niet werken op lange termijn

• en zelden leiden tot betere gezondheid

We werken samen aan iets dat haalbaar, duurzaam en menselijk is.Dat gewicht? Dat volgt wel.

Liefs

Justine

Referentie: Rubino F, et al.Definition and diagnostic criteria of clinical obesity.The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2025.DOI: 10.1016/S2213-8587(24)00316-4

#obesitas #metaboolgezondeobesitas #metaboolgezondovergewicht